Yönetim Kurulu Başkanı Önder Aydın ile kırk yılın söyleşisi

Tarih : 2010-03-08

Yönetim Kurulu Başkanı Önder Aydın ile
kırk yılın söyleşisi

1979 G.E. Enstitüsü Resim-İş Bölümü’nden mezun, uzun yıllar sanat eğitimciliği yapan Önder, sanatta 29 yılı geride bıraktı. Bugüne kadar 20 kişisel sergi açan ve çok sayıda yurtiçi ve yurtdışı sergilere katılan Aydın, Yeniden Sanat Grubu ve ÇAĞSAV kurucu üyesi. Önder Aydın’ın başta Devlet Resim ve Heykel Müzesi olmak üzere, Gazi Üniversitesi Müzesi, valilikler, banka kolleksiyonları, özel ve şirket kolleksiyonları ile ABD, Rusya, Fransa gibi ülke özel kolleksiyonlarında da eserleri bulunmakta.

Resim sanatının başarılı isimlerinden biri olarak tarzınızı tanımlar mısınız?
Ben anlatım dilimi bilinen herhangi bir tarz içine sokmuyorum. Günümüzde dayatılan geçici moda tekniklere de hiç aldırmam. Sadece kendim için resim yaparım, sonra paylaşırım. Önemli olan her ne yapıyorsanız yapın estetik kaygılar taşısın ve plastik değerlere sahip olsun, gerisi rekabet gevezeliğidir.

Sanatınızın esin kaynağı, felsefesi nedir?
Resimlerimin temel felsefesini 12 bin yıllık Anadolu uygarlıkları oluşturur. Türk sanatı evrenselliğini ancak buradan yakalayabilir. Anadolu büyük bir hazinedir. Hiç bir ülke böylesi bir kültürel kaynağa sahip değildir. Dünyanın en eski seramik atölyeleri, ilk heykel okulu bu topraklarda kurulmuştur. Soyut resim istiyorsanız bile Hititler’e bakmanız yeter. Batılılara öykünerek sanat yapmak başkalarının kimliği ile kişilik oluşturmaya benzer. Sadece batılıları güldürürsünüz.

Kırk yılın öyküsünü BRHD Başkanı’ndan dinleyebilir miyiz?
BRHD 1970 yılında seramik sanatçısı Prof. Hamiye Çolakoğlu’nun evinde kurulur. Kurucu üyeler Hamiye Çolakoğlu, Nuri Abaç, Turan Erol, Lütfü Günay, Fethi Arda, Muammer Bakır, Osman Zeki Oral, Nevzat Akoral ve Kayıhan Keskinok’tur. Dernek Yönetim Kurulunun ilk başkanlığına Turan Erol seçilir. Daha sonra diğer sanatçılar üye olmaları için birer birer davet edilirler. İlk katılanlar arasında şu isimlerde vardır; Eşref Üren, Arif Kaptan, Nazlı Ecevit, Şefik Bursalı, Refik Epikman, Aslan Gündaş, Şeref Bigalı, Burhan Alkar, Adnan Turani, Fikri Cantürk, Ferit Apa, Müşerref Köktürk ve Turgut Pura.

Derneğin o yıllarda etkinlikleri nasıldı?
1970’li yıllarda Ankara’da resmi ya da özel herhangi bir sanat galerisi yoktu. Sadece Çanakkale Seramik Fabrikası’nın bir teşhir salonu ile, Fransız Kültür Derneği’nin küçük bir sergi bölümü vardı. Yazışmalar neticesinde Çanakkale Seramik Fabrikası’nın teşhir salonu sergi açmak amacıyla çok kısa bir süreliğine BRHD’ye tahsis edildi. Ancak tüm sanatçıların eserleriyle katılımları yer yokluğu nedeniyle gerçekleşemiyordu. Kura çekilerek katılımcı sanatçılar belirleniyordu. Sergiye katılamayanların başka bir sergide yer almalarına karar veriliyor, sonrasında Fransız Kültür Derneği’nin salonunda da diğer sanatçılar sergilerini açıyorlardı.

Sanatı ve sanatçıyı desteklemek adına başka ne tür etkinlikler yapılmıştır geçmişte?
BRHD zaman zaman çok değerli konuşmacıları Ankara ve İstanbul’dan davet ederek konferanslar verdirir. Bunlardan bazıları Suut Kemal Yetkin, Nurullah Berk ve Bedri Rahmi Eyüboğlu’dur. Yine o yıllarda resim ve heykel satmak neredeyse olanaksızdır. Özellikle ürettikleriyle yaşamak durumunda olan sanatçılar büyük ekonomik zorluk yaşarlar. BRHD Yönetim Kurulu bazı sanatçıların resimlerinin yok pahasına başkalarının eline geçmesini engellemek için parasal kaynak bulup, bu sanatçıları desteklemeye çalışır. Onların başında Eşref Üren gelmektedir. Heykel yarışmaları açılması için de Milli Eğitim Bakanlığı nezdinde girişimlerde bulunurlar ve yarışmalar açılmasını sağlarlar. Tüm ekonomik zorluklara karşın derneğin yayın organı olan Sanat Gazetesi’ni çıkarırlar. Aidat toplamak zorlaşır, telefon paralarını bile ödeyemez anlar yaşanır, sonunda gazetenin yayını sonlandırılır (aralıklarla iki kez daha çıkan gazete 2003 yılında kesin olarak kapanır). BRHD üyeleri açılan tüm Devlet Resim ve Heykel yarışmalarına düzenli olarak katılırlar. Çok önemli isimlerin yer aldığı bu yarışmalarda ödül alan ve satın alınmaya değer bulunan eserler Devlet Resim ve Heykel Müzeleri’nin salonlarını doldurur. Buna rağmen Kültür Bakanlığı’nın bütçeleri hiç bir zaman kültür ve sanatı destekleyecek oranlara ulaşamaz, bugün bile!

Sanatçı olmanın bilinci ve sorumluluğunu aynı çatı altında toplandıkları dernekleri de taşır mı? Etkinlikler düzenlemekten öte sorumlulukları var mıdır?

BRHD’nin bir sanatçı örgütü olması nedeniyle günümüzde çok daha önemli sorumlulukları vardır. Sanatçı ve aydın olmanın sorumluluğu ile iyiden, faydalıdan yana olan duruşundan ödün vermez. Laik ve demokrattır. Atatürkcü düşünce ve Kemalizm’den yana taraftır. Demokrasinin, insan haklarının, adil bölüşümün, çağdaşlaşmanın gerçekleşmesi yolunda, sanatçı iradesiyle sosyal bir bilinç yaratılmasına ülke genelinde destek verir. Atatürk bu yolu 76 yıl önce öngörmüştü. Sanatçıya sorumluluğunu ve değerini hatırlatırken şunları da söylemiştir; “Bir millet ki resim yapmaz, bir millet ki heykel yapmaz, itiraf etmeli ki o milletin ilerleyip yükselme yolunda yeri yoktur !”

Bu kadar köklü bir kuruluşun ardından BRHD dünden bugüne nereye geldi?
BRHD 40 yıl içinde geleneksel olan resim-heykel-seramik-baskı resim sergilerini sürdürdü. Bugün 19 ilde sanatçı üyeleri bulunmakta ve 17 ilde de önemli sergiler gerçekleştirerek halk ile içiçe oldu. Sanatçı hiç kimsenin adamı olmaz düşüncesinden geri adım atmadı. Sanatçı üyeleri toplumun ve evrensel dünyanın değerlerini sanatlarında artı değer olarak kullandı. Bu bağlamda çağdaş yüzüyle ve açtığı sergileriyle halkımızın estetik beğenisinin daha yukarılara çekilmesine katkılarda bulundu.

2007 yılından bu yana çok geniş katılımlı (150 sanatçı-700 eser) büyük sergiler gerçekleştirmeye başladı. Güçlenen yapısıyla, açtığı sergilerle beraber toplumun sanatsal ve kültürel sorunlarının tartışıldığı önemli paneller gerçekleştirdi.

40. yılı nasıl kutlamayı düşünüyorsunuz?
1-15 Nisan 2010 tarihleri arasında Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi’nde en büyük sergimiz olan 40. Yıl Sergisi’ni gerçekleştireceğiz. Bu sergi süresince sanatçı arkadaşlarımız canlı modelden desenler çizecekler, heykeller, baskı resim ve suluboya resimler yapacaklar, ayrıca çok sayıda sanatçı belgesel filmleri gösterilecek, paneller gerçekleştirilecektir. Yine ilk olarak, belli sayıda genç konuk sanatçılar çağırarak onların eserlerinin de görülmesine katkı vereceğiz.

Umarız BRHD’nin şanına yakışır şekilde coşkulu ve katılımlı geçer 40. yaş kutlamaları. Sanatseverler için de bir şölen olacaktır bu etkinlikler. Şimdiden kutluyoruz.
BRHD önemli bir sanatçı sivil toplum örgütüdür. Ülkemiz çok önemli bir toplumsal süreçten geçmektedir. İnsanlık yüzyıllar içinde tüm karanlık dönemlerini sanat ve kültürlerini geliştirerek aştılar. Bu dönemde ülkemizin sanat ve kültür insanlarına çok daha fazla ihtiyacı vardır. Her tür karanlığı aydınlatmanın ve aşmanın yolunun sanattan da geçtiğinin bilincindeyiz. Açtığımız sergiler Ankara’da sanat kaygısıyla açılan tek ve en önemli sergidir, ticari kaygılar taşımaz. Serginin bir de 200 sayfalık kataloğu basılıp izleyicilere sunulacaktır. Tüm Ankaralıları ve diğer illerden gelecek yurttaşlarımızı ağırlamaktan büyük mutluluk duyacağız.

Sergimizin gerçekleşmesinde bize destek veren, hiç bir şey talep etmeksizin Çankaya Belediyesi Çağdaş Sanatlar Merkezi’nin tüm sergi salonlarını bize tahsis eden sanatçı dostu Çankaya Belediye Başkanı Sayın Bülent Tanık’a teşekkür ediyor, şükranlarımızı sunuyoruz. Ayrıca bize destek veren diğer kişi ve kuruluşlara da teşekkür ediyoruz.